03. Dostępne rozwiązania

Rozdzielenie warstw

Modulacja radiowa przenosi bity między stacjami. Wi-Fi daje mieszkańcowi dostęp do lokalnej strony na poziomie 3. Reticulum jest działającą implementacją stosu sieciowego i protokołu, a LXMF – implementacją protokołu wiadomości. Oprogramowanie stacji WICI odpowiada za trwałą kolejkę, statusy, ekran i przyciski. Aplikacja laptopa w schronieniu odpowiada za formularz i panel opiekuna. Pracę dyżurnego obsługuje aplikacja stanowiska na komputerze stanowiska, z Reticulum i LXMF w Pythonie (D19). Żaden pojedynczy wybór w tej tabeli nie dostarcza całego systemu.

Rozwiązanie	Przydatność	Granica zastosowania
Internet i telefonia	szybki kontakt i zwykłe kanały pomocy, gdy są dostępne	zależność od publicznej infrastruktury; nie spełnia W01 jako jedyna droga
Zwykłe radio głosowe	rozmowa operatorów i ręczne przekazanie zgłoszenia	operator musi przepisać dane i status; brak automatycznej trwałej kolejki
Gminna lub wojewódzka sieć radiowa zarządzania kryzysowego (pasmo VHF, cyfrowy system DMR)	istniejąca łączność głosowa urzędu, centrów zarządzania kryzysowego i służb; droga stanowiska odbiorczego w górę, do powiatu	radiotelefony i pozwolenia należą do gminy lub województwa; zwykle brak terminali w schronieniach i obsługi poza służbami
Radiostacje KSRG (Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego) w jednostkach OSP	łączność jednostek z PSP i stanowiskiem kierowania	sieć dla działań ratowniczych, nie dla zgłoszeń ludności; jednostka bywa w akcji poza remizą
Krótkofalowcy (Polski Związek Krótkofalowców – PZK, lokalne grupy łączności kryzysowej z porozumieniami z gminami)	przeszkoleni operatorzy, własny sprzęt, łączność głosowa i cyfrowa na dużą odległość; pomoc w utrzymaniu technicznym stacji	zależność od dostępności wolontariuszy; ruch amatorski nie służy stałej obsłudze zgłoszeń ludności – zakres uzgadnia się w porozumieniu
Terminale satelitarne w urzędach	łączność urzędu z powiatem i województwem bez naziemnej infrastruktury	zwykle jeden punkt w urzędzie, zależny od zasilania i dostawcy; nie łączy schronień ze sobą ani z urzędem
Komunikatory Bluetooth bez internetu (np. Bridgefy)	wiadomości między telefonami w pobliżu, przekazywane przez telefony innych użytkowników	zasięg bezpośredni według producenta około 100 m; dalej tylko przez telefony z tą samą aplikacją; zależność od baterii telefonów; brak odbiorcy z obowiązkiem przyjęcia zgłoszenia
PMR446, CB 27 MHz	tanie radiotelefony bez pozwolenia; głosowy kanał zastępczy schronienia na krótki dystans	zasięg PMR446 w zabudowie zwykle kilkaset metrów: do gońca lub sąsiedniego punktu, do stanowiska odbiorczego tylko po potwierdzeniu zasięgu; kanał i podton ustala plan sieci; wspólne kanały bez ochrony przed zakłóceniami; brak kolejki, potwierdzeń i uwierzytelnienia
Lokalny router i strona na laptopie	dostęp telefonów bez instalacji i bez internetu	lokalny LAN nie łączy odległych schronień; stan i uprawnienia prowadzi aplikacja
Reticulum	tożsamości, ochrona komunikacji, trasy i transport przez aktywne węzły	wymaga sprawnych interfejsów i fizycznych połączeń; sam nie prowadzi zgłoszeń stanowiska odbiorczego
LXMF	wiadomości, obsługa wysyłania i opcjonalnego przechowywania pośredniego	potwierdzenie transportowe nie dowodzi zapisu w bazie WICI ani decyzji człowieka
NomadNet	gotowy klient tekstowy operatora, wiadomości i strony w formacie Micron	odrębny interfejs; nie zastępuje lokalnej strony HTTP w przeglądarce telefonu
microReticulum	port Reticulum w C++ na mikrokontrolery ESP32 i nRF52: tożsamości, kryptografia, tablica tras i transport bez komputera	projekt społecznościowy, młodszy od implementacji w Pythonie; znane błędy przy przesyłaniu zasobów po stratnym łączu; zgodność z referencyjnym Reticulum i z wersją wydania wymaga potwierdzenia w T3
Samodzielne węzły na mikrokontrolerze (RTNode, RetiMesh Node, pyxis, thicket)	dowód, że węzeł transportowy Reticulum i klient LXMF z ekranem działają na mikrokontrolerze bez komputera	radio LoRa (modulacja z rozpraszaniem widma, o dużym zasięgu i małej przepływności) i oprogramowanie społecznościowe; wzorzec konstrukcji, nie gotowa stacja WICI
RNode / LoRa z Reticulum	dojrzałe oprogramowanie radiowe Reticulum na gotowych płytkach z układem SX1262; wzorzec formatu w eterze dla interfejsu LoRa stacji pilotażowej i narzędzie prób zgodności z Reticulum w Pythonie	RNode jest modemem komputera, a nie samodzielną stacją z kolejką i ekranem; zgodność formatu interfejsu LoRa w microReticulum z RNode trzeba potwierdzić w T3
Meshtastic	istniejąca sieć wiadomości LoRa; urządzenia z ekranem i przyciskami, które działają bez telefonu i zawsze przekazują pakiety	odrębny protokół i znaczenie potwierdzeń; interfejs i zapis na stanowisku odbiorczym wymagają integracji
MeshCore	istniejące role urządzeń: klient, przekaźnik, serwer pokoju (room server), modem z protokołem KISS (prosty format ramek między komputerem a modemem)	odrębny stos; trwałe przyjęcie zgłoszenia i interfejs WICI pozostają do zaprojektowania
disaster.radio	przykład połączenia lokalnego Wi-Fi, interfejsu WWW i radia LoRa	autorzy oznaczają prace jako wstrzymane i projekt jako niedokończony

Scenariuszem odniesienia jest powódź we wrześniu 2024 r. w Kotlinie Kłodzkiej. W części miejscowości (m.in. Lądek-Zdrój, Stronie Śląskie) nie działały wtedy sieci komórkowe ani zasilanie, a łączność aptek i ratowników przywracano terminalami satelitarnymi (źródła). WICI nie zastępuje istniejących sieci zarządzania kryzysowego. Uzupełnia je na odcinku schronienie–odbiorca, gdzie zwykle nie ma żadnego terminala.

Właściwości wymienionych projektów: Reticulum, interfejsy i RNode, LXMF, NomadNet, Meshtastic, MeshCore, disaster.radio, microReticulum, RTNode, RetiMesh Node, pyxis, thicket. Stan źródeł sprawdzono 2026-10-06, a projektów na mikrokontrolery 2026-10-07. Wydanie WICI musi przypiąć konkretne wersje po próbach zgodności.

Doświadczenia z kryzysów

W Stroniu Śląskim 16 września 2024 r., dzień po przerwaniu zapory, reporterka odnotowała: „Nie ma kontaktu ze służbami i lokalnymi władzami”. Osoba, która przeszła kilka kilometrów do miejsca z zasięgiem, przekazała przez Facebook bliskim, że mieszkańcy nie mają zapasów żywności i wody. Interpelacja nr 5430 podaje, że mieszkańcy sami tworzyli listę osób, z którymi utracono kontakt. W odpowiedzi Ministerstwo Cyfryzacji stwierdziło, że naziemna infrastruktura wszystkich operatorów może zostać wyłączona, a jej przywrócenie wymaga techników. Wymienione środki zaradcze (satelitarne połączenia telefonów z numerem alarmowym, tymczasowe stacje bazowe po ustąpieniu wody, roaming krajowy, RTT) dotyczą pojedynczego telefonu lub naprawy sieci operatora, a nie drogi od miejsca zgromadzenia ludzi do gminy w trakcie kryzysu.

Podobne awarie opisano w innych krajach UE. Komisja śledcza Landtagu Nadrenii-Palatynatu ustaliła, że podczas powodzi w dolinie Ahry w 2021 r. zawiodły sieci komórkowe i cyfrowe radio służb. Po awarii zasilania w Hiszpanii 28 kwietnia 2025 r. sieć komórkowa gasła stopniowo; rząd zapowiedział obowiązek baterii zapewniających 4 h zasięgu dla 75% ludności, wprowadzany przez trzy lata. Po podpaleniu linii zasilającej w Berlinie 3 stycznia 2026 r. ponad 45 000 gospodarstw było kilka dni bez prądu i ogrzewania, a na początku kryzysu mocno ucierpiał też zasięg komórkowy; zasilanie ustabilizowano 9 stycznia.

Najbliższym odpowiednikiem WICI są niemieckie punkty Katastrophenschutz-Leuchttürme: wyznaczone miejsca z zasilaniem awaryjnym, w których mieszkańcy dostają informacje i mogą wezwać pomoc, gdy nie działają telefony. Brandenburgia ma 332 stałe i 5 mobilnych punktów i przekazała na nie w 2024 r. ponad 40 mln euro. Stuttgart ma 26 punktów z łącznością radiową wozów straży do zintegrowanej dyspozytorni; na ćwiczeniu pod koniec 2025 r. połączenie z dyspozytornią zostało przerwane. Z 45 punktów zapowiedzianych w Berlinie gotowa była według BAKS mniej więcej jedna trzecia. Wnioski dla WICI: funkcja punktu zgłoszeń z łącznością do odbiorcy jest uznaną częścią ochrony ludności; łączność trzeba sprawdzać przed kryzysem (próby T i ćwiczenie przy stole w etapie 0); koszt i utrzymanie przesądzają o liczbie gotowych punktów, dlatego stacja ma być tania i obsługiwana przez opiekuna schronienia. Źródła: doświadczenia z kryzysów.

Społeczności MeshCore i Meshtastic

W Polsce działają już sieci przekaźników LoRa budowane przez społeczności. MeshCore używa ogólnopolskiego presetu EU/UK Narrow (869,618 MHz, 62,5 kHz, SF8, CR8), z wyjątkiem części Śląska i Małopolski na SF6. Według społecznościowych map ma ponad 800 przekaźników, także zasilanych z paneli i akumulatorów. Meshtastic ma według forów ponad 200 węzłów w samej aglomeracji warszawskiej i nadaje zwykle na 869,525 MHz z szerokością 250 kHz. Liczby pochodzą od społeczności i zmieniają się szybko (stan 2026-10-09).

WICI nie używa tych sieci jako drogi zgłoszeń. Ich potwierdzenia nie oznaczają zapisu u odbiorcy, odczytu przez dyżurnego ani decyzji o pomocy, a przekaźniki prowadzą prywatni operatorzy bez porozumienia z gminą. Mostki Reticulum przez Meshtastic lub MeshCore są na etapie eksperymentów i nie działają na stacji z mikrokontrolerem. Bez zmiany protokołu i zakresu WICI korzysta z tych społeczności tak:

Zajętość kanału (D11): Meshtastic zajmuje całe podpasmo 869,40–869,65 MHz, w tym kanał pilotażu. Publiczne statystyki pakietów (np. lorastats.pl) dają wstępną ocenę ruchu przed własnym pomiarem; pomiar w etapie 0 rozróżnia LoRaWAN, Meshtastic i MeshCore (rozdział 07, T2).
Tłumienie tras (etap 0): kandydaci na płytkę pilotażu to płytki popularne w obu sieciach (RAK3312, Heltec V3.2, LilyGO T3-S3, Seeed XIAO ESP32S3 z Wio-SX1262; elektronika). RSSI i SNR z istniejących węzłów oraz mapa z profilem terenu i widocznością między punktami (mapa MeshCore Polska) pomagają wybrać pary miejsc do pomiaru (planowanie sieci).
Miejsca na przekaźniki i ludzie: operatorzy przekaźników znają dostęp do dachów i masztów, zasilanie off-grid i te same płytki. To naturalni partnerzy przy wyborze miejsc i montażu anten. Na wspólnym maszcie antena WICI potrzebuje odstępu od anteny przekaźnika, bo oba nadają w tym samym podpaśmie.
Opcja po pilotażu: obowiązkowy komputer stanowiska może dostać węzeł MeshCore na USB i bibliotekę meshcore_py. Służyłby jako osobny kanał: przyjmowanie wiadomości z sieci publicznej, oznaczonych jako niezweryfikowane i bez gwarancji WICI, oraz rozsyłanie komunikatów gminy. Ryzykiem jest zalanie dyżurnego wiadomościami, dlatego decyzja zapada po pilotażu (rozdział 08).

Przegląd forów i dokumentacji obu społeczności (2026-10-09, F112) potwierdził większość rozwiązań, które WICI już ma: twardy budżet czasu nadawania w każdej stacji, rzadkie ogłoszenia z losowym opóźnieniem, złącza N, odgromnik i strojenie anteny w miejscu montażu. Przejęto tylko uzupełnienia bez zmiany protokołu i bez nowych części:

pomiar zajętości kanału i tła szumowego w etapie 0 dwoma gotowymi węzłami LoRa (w profilu WICI i w lokalnym presecie Meshtastic, bo każdy widzi tylko ramki o swoim SF i szerokości pasma), także przy włączonym zasilaniu awaryjnym obiektu (UPS, przetwornice i falowniki zakłócają odbiór), z wstępnym progiem istotnego zajęcia (D11, rozdział 08);
odbiór SX1262 w trybie ze wzmocnieniem (boosted gain), domyślnym w MeshCore: dla tego trybu karta podaje czułość użytą w budżecie łącza, a po resecie układ pracuje w trybie oszczędnym;
uszczelnienie złączy zewnętrznych i ich kontrola w przeglądzie technicznym; samoczynny start stacji po całkowitym zaniku i powrocie 12 V (znana usterka części płytek ESP32 w węzłach solarnych);
płytki z zewnętrznym wzmacniaczem nadajnika (np. Heltec V4) nie są kandydatami: stacja nadaje 13 dBm, a kolejne rewizje tych płytek mają różne układy wzmacniacza i sterowanie;
stacji i przekaźników WICI nie umieszcza się na publicznych mapach społeczności.

Odrzucono jako zmiany protokołu albo koszt bez wartości w sieci 6–8 stacji: trasowanie po ścieżkach i wielokrotne potwierdzenia MeshCore, potwierdzenie przez usłyszaną retransmisję (Meshtastic), odbiór z próbkowaniem SX1262 (wymaga dłuższej preambuły w całej sieci), kolejność retransmisji według SNR (Transport Reticulum nie zalewa sieci pakietami danych, a własna logika nadawania wymagałaby zgodności z Reticulum w Pythonie) oraz stacje bez przekazywania (każda stacja przekazuje, co upraszcza obsługę i daje zastępstwo trasy).

Reticulum i LXMF w tym projekcie

Reticulum działa w mikrokontrolerze stacji jako port microReticulum z włączoną funkcją transportu (przekazywania pakietów między węzłami), więc każda włączona stacja przekazuje pakiety innych stacji. Interfejs radiowy (LoRa w pilotażu, P1 w wariancie zapasowym) jest częścią tego samego oprogramowania układowego: stos zna dług ciszy i nie czeka na zgodę modemu przez USB. Komputer w schronieniu nie uruchamia Reticulum, tylko łączy się ze stacją lokalnym protokołem USB. Komputer stanowiska uruchamia Reticulum i LXMF w Pythonie za stacją stanowiska (D19). Implementacja w Pythonie pozostaje wzorcem protokołu i narzędziem prób zgodności. Reticulum nie jest urządzeniem radiowym ani samą deklaracją standardu. Dokumentacja implementacji.

LXMF buduje na tym warstwę wiadomości. Węzeł transportowy Reticulum przekazuje bieżący ruch, a węzeł przechowywania LXMF (propagation node) może zachować wiadomość dla nieobecnego odbiorcy. To różne role. Bazowy przekaźnik WICI nie dostaje automatycznie trwałej skrzynki dla całej sieci. Trwała kolejka własnych zgłoszeń jest w pamięci nieulotnej stacji. Opis LXMF.

Układy radiowe

Pilotaż (D10, 2026-10-08): stacja pilotażowa używa gotowej płytki z mikrokontrolerem i układem LoRa Semtech SX1262 z deklaracją zgodności UE. Takie płytki wytwarza wielu producentów, a microReticulum i RNode mają dla nich sterowniki. Profil roboczy SF7 przy 125 kHz daje w modelu około 11 dB lepszą czułość niż cel P1 i krótszy czas nadawania zgłoszenia (rozdział 06). Własny tor radiowy nie jest więc potrzebny do pilotażu. SX1262.

Wariant zapasowy P1. CC1120 firmy TI i S2-LP firmy ST są układami nadawczo-odbiorczymi sterowanymi przez magistralę SPI. Obsługują modulacje FSK i GFSK (kluczowanie częstotliwości, w GFSK z filtrem gaussowskim) i mają osobne bufory odbiorczy i nadawczy (RX/TX) po 128 B. Potrzebują mikrokontrolera, zegara, zasilania, dopasowania RF, anteny i oprogramowania układowego. W WICI ten sam mikrokontroler prowadzi całą stację: stos sieciowy, kolejkę, ekran i przyciski. Płytka rozwojowa pomaga zmierzyć układ, ale nie jest gotową stacją WICI. CC1120, S2-LP.

Dwa układy nie są zamiennikami o zgodnym rozkładzie wyprowadzeń. Wspólne ustawienia modulacji i format P1 są hipotezą zgodności do sprawdzenia na fizycznych torach radiowych. Katalogowa czułość przy innej szybkości nie jest wynikiem dla P1. Potrzebne są dwa projekty płytek i dwa zestawy nastaw, a następnie próby mieszane stacji z układem TI ze stacjami z układem ST. Sterowniki P1 obu układów i stanowiska deweloperskie już istnieją; służą do prób stosu i do powrotu do P1, jeśli zajdą warunki D10.

Czego nie budować drugi raz

Użyć stosu sieciowego, kryptografii i biblioteki wiadomości zamiast własnych odpowiedników. Na mikrokontrolerze oprzeć się na microReticulum i istniejących bibliotekach kryptograficznych, a poprawki zgłaszać do projektu źródłowego. Własny kod ograniczyć do interfejsu radiowego stacji, trwałej kolejki, ekranu i przycisków, protokołu USB do komputera, lokalnej obsługi potrzeb, transakcji, diagnostyki i przygotowania pakietów offline. Znaleziony router powinien zapewniać zwykły LAN bez specjalnego oprogramowania układowego i interfejsu API producenta.

Gotowe płytki i moduły radiowe z deklaracją zgodności UE są podstawą pilotażu. Własna płytka stacji powinna wynikać z wyników pilotażu i z wymagania niezależności dostawców wydania (W14), a nie je wyprzedzać. Nie każda funkcja musi powstać od początku.