01. Potrzeby i wymagania
Problem i granica systemu
Po utracie zasilania i publicznych sieci mieszkańcy potrzebują lokalnej informacji oraz sposobu zgłoszenia: gdzie są, czego brakuje i ilu osób dotyczy potrzeba. Odbiorca potrzebuje krótkiego, jednoznacznego zgłoszenia i możliwości odesłania decyzji. Samo wysłanie nie dowodzi, że ktoś je odczytał lub skierował pomoc.
WICI obejmuje stację radiową z własnym ekranem i przyciskami, kolejkę zgłoszeń, przekaźniki, opcjonalną lokalną stronę i stanowisko odbiorcze. Organizacja pomocy, dostępność ludzi, transport, medycyna i wyposażenie schronienia są poza systemem technicznym, ale przed pilotażem trzeba je uzgodnić z odbiorcą.
„Schronienie” oznacza w WICI obiekt, w którym gromadzi się ludność. Może to być obiekt zbiorowej ochrony (schron, ukrycie albo miejsce doraźnego schronienia) albo miejsce wskazane w gminnym planie zarządzania kryzysowego (punkt ewakuacyjny, miejsce tymczasowego zakwaterowania, punkt informacyjno-pomocowy lub ogrzewalnia podczas długotrwałej awarii zasilania). Lokalizacje stacji uzgadnia się z Centralną Ewidencją Obiektów Zbiorowej Ochrony prowadzoną przez PSP i z gminnym planem zarządzania kryzysowego. WICI nie wyznacza ani nie klasyfikuje obiektów.
Jedna stacja obsługuje obiekt niezależnie od liczby osób. Stronę poziomu 3 sprawdza się dla 15 aktywnych użytkowników (W02). Większy obiekt potrzebuje więcej osób obsługi, a nie drugiej stacji z tą samą tożsamością.
Nie ma danych pozwalających obiecać, że w dowolnej społeczności znajdzie się sprawny komplet urządzeń. Dlatego podstawowa funkcja nie zależy od znalezionego sprzętu. Stacja sama wysyła i odbiera wiadomości, przekazuje ruch innych stacji i pracuje na własnych bateriach. Laptop i router z miejsca uruchomienia rozszerzają funkcje, ale ich brak nie blokuje łączności.
Poziomy zestawu
| Poziom | Skład | Funkcja |
|---|---|---|
| 1: stacja | stacja z radiem, ekranem, przyciskami i ogniwami AA; antena; opcjonalnie źródło 12 V | zgłoszenie schronienia wybierane przyciskami, odbiór statusów, odpowiedzi i komunikatów na ekranie, przekazywanie ruchu zawsze, gdy stacja jest włączona; start w ciągu minuty |
| 2: + komputer | laptop podłączony do stacji przez USB | wygodny panel opiekuna, zgłoszenia z opisem, historia, eksport; stacja pozostaje jedynym węzłem sieci |
| 3: + router | router Wi-Fi, zasilanie laptopa i routera, ładowarka telefonów | lokalna strona dla telefonów mieszkańców; zgłoszenie z telefonu trafia do kolejki opiekuna, który wysyła je radiem po sprawdzeniu, połączeniu powtarzalnych potrzeb i ustaleniu pilności |
„Włączam stację, wystawiam antenę i jestem w sieci” – jeśli sieć zaplanowano i sprawdzono w terenie przed kryzysem. W piwnicy lub budowli ochronnej antena wystawiona w chwili alarmu zwykle nie wystarczy. Antenę zewnętrzną z przewodem i przepustem montuje się na stałe podczas przygotowania obiektu, za pisemną zgodą zarządcy, w miejscu wskazanym po próbie zasięgu.
Przewodu nie prowadzi się przez drzwi hermetyczne, gazoszczelne ani przeciwpożarowe. W piwnicy lub garażu podziemnym stację umieszcza się na kondygnacji naziemnej albo stosuje dłuższy przewód o małym tłumieniu i ponownie przelicza bilans łącza. Wystawienie anteny przez okno jest procedurą zapasową.
Poziom 1 jest wariantem bazowym i musi przejść próby samodzielnie. Poziomy 2 i 3 dodaje się później, gdy są ludzie, sprzęt i energia.
Wymagania i ich pochodzenie
Oznaczenia pochodzenia (U, S, P) i kategorie ustaleń objaśniono w przeglądzie koncepcji. Numery prób T1–T8 zdefiniowano w planie weryfikacji. Żadnej właściwości sprzętowej ani operacyjnej z tabeli jeszcze nie wykazano.
| ID | Wymaganie | Pochodzenie | Poziom | Sprawdzenie |
|---|---|---|---|---|
| W01 | Działać bez internetu i usług zewnętrznych; start bez pobierania bibliotek | U/S | 1 | T1, T2 |
| W02 | Obsłużyć około 50 mieszkańców: 50 telefonów połączonych z Wi-Fi, 15 aktywnych użytkowników strony | U/S | 3 | T1 |
| W03 | Pozwalać wysłać zgłoszenie bez konta i instalacji: przyciskami stacji (poziom 1) lub z przeglądarki telefonu (poziom 3); opiekun obsługuje osoby bez telefonu | U/S/P | 1–3 | T1, T8 |
| W04 | Zapewnić lokalną informację oraz krótkie zgłoszenia, odpowiedzi, statusy i komunikaty; bez głosu i obrazów przez radio | U/S | 1 | T1, T2 |
| W05 | Trwale zapisać zgłoszenie i intencję wysyłki przed pokazaniem „zapisane w stacji – czeka na wysłanie” | S | 1 | T2 |
| W06 | Odróżnić stany „zapisane w stacji”, „odbiorca zapisał”, „odbiorca przeczytał” i „pomoc skierowana”; decyzję podejmuje człowiek | S | 1 | T2, T8 |
| W07 | Po restarcie odtworzyć kolejkę; ponowienia nie tworzą drugiego zgłoszenia u odbiorcy | S | 1 | T2 |
| W08 | Łączyć sąsiednie stacje w rzeczywistej zabudowie na około 1 km z anteną na zewnątrz, bez wymogu dachu | U/S | 1 | T5 |
| W09 | Przekazać zgłoszenie i odpowiedź przez działającą stację pośrednią | U/S | 1 | T5 |
| W10 | Przyjąć 50 zgłoszeń rozłożonych w ciągu 5 min i potwierdzić ≥99% (przy 50 zgłoszeniach: wszystkie) w ciągu 30 min | S | 1 | T5 |
| W11 | Pracować 24 h z zasobem wymienianych źródeł 12 V; wymiana źródła nie resetuje stacji ani laptopa | U/S | 1–3 | T6 |
| W12 | Ładować telefony z osobnego źródła: 8 niezależnych portów USB-A 5 V / 1,5 A | U/S | 3 | T6 |
| W13 | Rozszerzenia: aplikacja uruchamia się na zakwalifikowanych komputerach PC i Mac; router zapewnia Wi-Fi, automatyczne przydzielanie adresów (DHCP) i dostęp do sieci lokalnej (LAN) | U/S | 2–3 | T1 |
| W14 | Nie zależeć od jednego dostawcy wykonania. Pilotaż: części krytyczne (moduł radiowy, FRAM, ekran) z co najmniej dwóch źródeł zakupu. Wydanie: drugie niezależne wykonanie, w pełni zbudowane i sprawdzone (inna rodzina MCU albo inny układ radiowy); decyzja o nim zapada po pilotażu | U/S | 1–3 | T3, T4, T6, T7 |
| W15 | Udostępniać źródła, kontrakty, wykaz części (BOM), pliki wykonawcze i instrukcję umożliwiające odtworzenie | U/S | 1–3 | T7 |
| W16 | Przyjmować status i komunikat wyłącznie od zaufanej tożsamości odbiorcy; ograniczyć dane mieszkańców i dostęp do zgłoszeń | S | 1 | T2 |
| W17 | Spełnić warunki radiowe i wymagania bezpieczeństwa elektrycznego gotowej konfiguracji. W wydaniu nadajniki Wi-Fi i Bluetooth mikrokontrolera stacji są trwale wyłączone; w stacji pilotażowej programowo (D14). Spełnić wymagania cyberbezpieczeństwa dyrektywy radiowej (RED): art. 3 ust. 3 lit. d i e, rozporządzenie delegowane (UE) 2022/30, normy EN 18031-1 i -2. Radio 2,4 GHz wyłączone tylko programowo może nadal wymagać badań według EN 300 328, chyba że jest trwale zablokowane (D14). Stacje pilotażowe używają gotowych płytek z deklaracją zgodności UE; przed próbami terenowymi ustala się, czy deklaracja obejmuje konfigurację pilotażu, oraz podstawę prób (D20, rozdział 08); pełną ocenę zgodności przeprowadza się dla wydania | S | 1–3 | T4, T6 |
| W18 | Pokazywać stan łączności, energii i awarii na ekranie stacji oraz umożliwiać obsługę przez opiekuna i zastępcę według karty obsługi (jedna kartka A4, dwustronna) | U/P | 1 | T1, T8 |
| W19 | Ograniczać emisje do niezbędnych. Na polecenie ciszy radiowej przekazane przez stanowisko odbiorcze przejść w ciszę radiową bez utraty kolejki. Polecenie wydaje wójt na podstawie decyzji wojewody lub organów wojskowych albo wynika ono z nakazu w stanie nadzwyczajnym | P | 1 | T4, T8 |
| W20 | Udostępniać ekran stacji i stronę po polsku, ukraińsku i angielsku, z piktogramami kategorii; stronę także do obsługi czytnikiem ekranu i przy powiększonej czcionce | P | 1–3 | T1, T8 |
| W21 | Działać w ramach gminnego planu zarządzania kryzysowego; przed użyciem uzgodnić odbiorcę, status prawny w stanach nadzwyczajnych i ochronę danych | P | 1 | T8 |
| W22 | Działać bez komputera i routera: wysłać zgłoszenie schronienia i TEST, odebrać RECEIVED, STATUS, REPLY i BULLETIN na ekranie stacji; gotowość radiowa ≤60 s od włączenia | U | 1 | T1, T2, T8 |
| W23 | Przekazywać ruch innych stacji zawsze, gdy stacja jest włączona; pracować ≥48 h jako przekaźnik na komplecie ogniw AA i dłużej po podłączeniu źródła 12 V, bez przerwy przy jego podłączeniu | U | 1 | T5, T6 |
| W24 | Koszt docelowy stacji poziomu 1 ustala się z wyceny przed decyzją o własnej płytce, podejmowaną po pilotażu, w dwóch częściach: stacja bez anteny przy serii 100 sztuk oraz antena z montażem stałym; wartości robocze (szacunek z BOM bez ofert, do zatwierdzenia przez opiekuna repozytorium): stacja bez anteny ≤200 € brutto przy serii 100 sztuk, antena z montażem stałym ≤250 € brutto. Stację pilotażową wycenia się z wykazu gotowych części przed zamówieniem | U/P | 1 | T8 |
| W25 | Stanowisko odbiorcze przyjmuje zgłoszenia na obowiązkowym komputerze stanowiska z zapasem; awaria komputera nie przerywa przekazywania ruchu przez stację stanowiska, a przyjmowanie wraca w ≤15 min bez utraty zgłoszeń zapisanych przed awarią i bez podwójnego przyjęcia | U/S | stanowisko | T1–T3, T5, T6, T8 |
W08–W10 to cele odbioru. Nie gwarantują zasięgu ani terminowości w dowolnej sieci. Potwierdzeniem w W08 i W10 jest RECEIVED; pracę z odczytem i decyzjami dyżurnego (STATUS) sprawdza osobna próba ruchu mieszanego z własnym warunkiem zaliczenia: zero alarmów braku potwierdzenia i odczytu oraz wszystkie 55 rewizji z RECEIVED, PRZECZYTANE i decyzją w 60 min (odbiór, rozdział 06).
Według modelu propagacji z rozdziału 06 W08 może być nieosiągalne przy antenach na wysokości okien niskich kondygnacji. Jeśli T5 to potwierdzi, wymaganie trzeba jawnie zmienić (wyżej umieszczona antena, przekaźnik); próby nie wolno wtedy uznać za zaliczoną.
W22 i W23 opisują wariant bazowy: każde inne wymaganie poziomu 1 trzeba wykazać bez laptopa i routera.
W13 oznacza macierz sprawdzonych konfiguracji, nie obsługę każdego znalezionego urządzenia. Dla wydania W14 wymaga w pełni wykonanych alternatyw; zakup tego samego układu u dwóch sprzedawców wtedy nie wystarcza.
Zakres pilotażu. Pilotaż sprawdza wymagania poziomu 1 i stanowiska odbiorczego na stacjach pilotażowych z gotowych części, według minimum pilotażu. W02, W12, W13 i pozostałe części poziomów 2–3 sprawdza się po pilotażu. Pełne warunki T1 i T4–T8 (m.in. dwa wykonania, pełna ocena zgodności, −10 °C, 3 przebiegi) należą do odbioru wydania, a podstawę prób terenowych pilotażu ustala D20; przed pilotażem obowiązuje tylko minimum pilotażu (rozdział 08).
Zasada nadrzędna: formalności (ochronę danych, porozumienia z gminą, status prawny nadawania) załatwia się przed użyciem. Podczas zdarzenia żadna procedura formalna nie blokuje przyjęcia ani wysłania zgłoszenia. Strona nie wymaga zgód, kont ani akceptacji regulaminu, a stacja nie czeka na decyzję administracyjną. W trakcie zdarzenia pracę mogą ograniczyć wyłącznie bezpieczeństwo ludzi oraz wiążące polecenia i nakazy uprawnionych organów (np. cisza radiowa, zakaz używania urządzeń nadawczych).
Minimalna informacja
Zgłoszenie zawiera kategorię, liczbę osób, dokładną lokalizację i wejście, krótki opis, pilność oraz identyfikator i numer rewizji. Na poziomie 1 lokalizacją jest adres schronienia zapisany w stacji podczas przygotowania, a opis jest pusty albo pochodzi z listy gotowych fraz. Na poziomach 2–3 lokalizacją jest ten sam adres, a miejsce w budynku (piętro, sala) wpisuje się na początku opisu. Adres musi umożliwiać dojazd bez wcześniej przekazanych danych o budynku. Stanowisko odbiorcze musi móc odróżnić nowe zgłoszenie od zmiany poprzedniego. Limity bajtów i format są w specyfikacji oprogramowania.
Kategorie potrzeb (0–9):
- 0 – pomoc medyczna (zagrożenie życia lub zdrowia);
- 1 – leki stałe i sprzęt medyczny (tlen, insulina, dializy);
- 2 – ewakuacja i transport, w tym osób leżących i z niepełnosprawnością;
- 3 – woda pitna;
- 4 – żywność, w tym dla niemowląt;
- 5 – ogrzewanie, energia, paliwo;
- 6 – sanitarne i higiena;
- 7 – bezpieczeństwo obiektu (pożar, CO, zalanie, uszkodzenie);
- 8 – informacja i poszukiwanie osób;
- 9 – inne.
Pilność:
- 2 – bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia;
- 1 – pilne, w ciągu kilku godzin;
- 0 – w ciągu doby.
Przy pilności 2 opiekun równolegle udziela pierwszej pomocy i – gdy droga jest bezpieczna – wysyła gońca do najbliższej jednostki PSP/OSP lub zespołu ratownictwa medycznego. WICI nie zastępuje numeru 112.
Zgłoszenie mieszkańca ze strony trafia do kolejki opiekuna. Opiekun wysyła je radiem po sprawdzeniu, łącząc powtarzalne potrzeby i ustalając pilność. Strona informuje, że świadome wprowadzenie w błąd fałszywym zgłoszeniem może stanowić wykroczenie (art. 66 § 1 pkt 1 Kodeksu wykroczeń). Dyżurny potwierdza zgłoszenie nietypowe lub pochodzące z kwarantanny drugim kanałem, zanim wyśle ludzi.
Lokalnie potrzebne są informacje opiekuna, komunikaty odbiorcy oraz stan łączności i własnego zgłoszenia. Na poziomie 1 pokazuje je ekran stacji, a opiekun przekazuje je ustnie lub na tablicy. Tablica ofert pomocy, zdjęcia, mapy i automatyczna ocena medyczna poszerzają zakres i nie są warunkiem pierwszego prototypu.
Dane do zebrania przed pilotażem
| Obszar | Informacja konieczna do decyzji |
|---|---|
| Miejsce | adres i wejście, rodzaj obiektu i jego wpis w ewidencji PSP lub w gminnym planie zarządzania kryzysowego, miejsce stałej anteny i przepustu wskazane po próbie zasięgu, pisemna zgoda zarządcy, kondygnacja stacji, metalowe przeszkody, odległość do sąsiada i odbiorcy |
| Urządzenia | dla poziomów 2–3 (po pilotażu): model i architektura laptopa, stan systemu i możliwość startu z USB, oryginalny zasilacz, model routera i dostęp do panelu; dla stanowiska odbiorczego: dwa komputery stanowiska tego samego typu, nośnik stanowiska i miejsce stacji stanowiska z anteną i zasilaniem na ≥72 h |
| Energia | rzeczywisty pobór stacji w odbiorze i nadawaniu, zapas ogniw AA, pobór laptopa i routera, napięcie, stan i pojemność źródeł, dozwolony prąd gniazda i przewodów |
| Pomoc | kto pełni dyżur, którym służbom przekazuje zgłoszenia według gminnego planu zarządzania kryzysowego, zastępstwo, drugi odbiorca i kanał awaryjny |
| Obsługa | dla pracy całodobowej co najmniej trzy przeszkolone osoby w obiekcie (opiekun i dwóch zastępców, zmiany do 12 h) i grafik co najmniej czterech osób na stanowisku odbiorczym; kurs pierwszej pomocy opiekunów; miejsce urządzeń, karta obsługi, papierowa instrukcja i dziennik |
Bez limitu kosztu i danych zakupowych nie da się ustalić ceny zestawu. Dlatego W24 wymaga ustalenia kosztu docelowego stacji przed decyzją o własnej płytce stacji. Koszt trzeba oceniać razem z energią, wykonaniem i próbami. Rozdzielenie kosztu zestawu, znalezionych zasobów i uruchomienia projektu opisuje rozdział 06.