02. Scenariusze i organizacja

Role

W dokumentach WICI skrót OSP oznacza wyłącznie jednostkę ochotniczej straży pożarnej; rolę przyjmowania zgłoszeń nazywa się stanowiskiem odbiorczym, także wtedy, gdy pełni ją OSP. Obecność remizy nie dowodzi całodobowego dyżuru ani możliwości udzielenia każdego rodzaju pomocy. Przed uruchomieniem trzeba uzgodnić odbiorcę, zakres działań i zastępstwo.

Praca całodobowa wymaga w obiekcie co najmniej trzech przeszkolonych osób (opiekuna i dwóch zastępców) na zmianach do 12 h, a na stanowisku odbiorczym grafiku co najmniej czterech osób, ujętego w gminnym planie zarządzania kryzysowego. Kandydatami mogą być pracownicy obiektu, członkowie OSP, sołtys, osoby z przydziałem mobilizacyjnym obrony cywilnej, wolontariusze, krótkofalowcy. Opiekun i zastępcy przechodzą kurs pierwszej pomocy. Każda zmiana prowadzi papierowy dziennik, w którym zapisuje czas, krótki numer zgłoszenia, decyzję i przekazanie zmiany.

Zestaw stanowiska odbiorczego obejmuje:

• dwie stacje WICI w konfiguracji węzła stanowiska: przekazują ruch sieci i łączą radio z komputerem stanowiska; zapasową może być dowolna stacja;
• obowiązkowy komputer stanowiska z Reticulum i LXMF, tożsamością odbiorcy i bazą zgłoszeń – przeznaczony do tego celu, a nie sprzęt znaleziony na miejscu – bez usypiania, samoczynnych aktualizacji i połączenia z siecią, z pełnym szyfrowaniem dysku; drugi przygotowany komputer i zaszyfrowany nośnik stanowiska, który przy awarii przekłada się do zapasowego, a także nośnik na kopię bazy i zapasowy pusty nośnik;
• antenę kolinearną z odgromnikiem w najwyższym dostępnym punkcie;
• zasilanie stacji i komputera na co najmniej 72 h (agregat lub stacja zasilania z deklaracją zgodności UE);
• koperty: hasło stanowiska i hasła dyżurnych przy stanowisku; paczka tożsamości zapasowej i jej hasło u organizatora sieci, w dwóch różnych miejscach;
• dziennik papierowy;
• parę radiotelefonów PMR446 (ogólnodostępnych, bez pozwolenia) z nasłuchem;
• grafik co najmniej czterech dyżurnych;
• łącze satelitarne do powiatu, jeśli jest dostępne.

Szczegóły podaje projekt.

Stany zgłoszenia na ekranie stacji pochodzą z jednej tabeli „Teksty ekranu” w specyfikacji oprogramowania: „ZAPISANE W STACJI – CZEKA NA WYSŁANIE”, „WYSYŁANIE – PRÓBA [n], NASTĘPNA ZA [m] MIN”, „ODBIORCA ZAPISAŁ”, „ODBIORCA PRZECZYTAŁ”, „POMOC SKIEROWANA (DECYZJA, NIE GODZINA PRZYJAZDU)”, „PRZEKAZANE DALEJ (PSP / POGOTOWIE / POWIAT)”, „ODBIORCA NIE MOŻE TERAZ POMÓC – CZYTAJ ODPOWIEDŹ” i „ZAMKNIĘTE”.

„Pomoc skierowana” oznacza, że podmiot, który dysponuje siłami (np. stanowisko kierowania PSP, dyspozytor medyczny, służba gminy), potwierdził stanowisku odbiorczemu skierowanie pomocy; dyżurny zapisuje, kto i kiedy to potwierdził. Nie oznacza dotarcia pomocy. Samo przekazanie zgłoszenia służbie to osobny stan „przekazane dalej”.

WICI nie zastępuje numeru 112: przy działającym telefonie i bezpośrednim zagrożeniu trzeba wezwać zwykłe służby, niezależnie od statusu WICI. Przy pilności 2 opiekun równolegle udziela pierwszej pomocy i – gdy droga jest bezpieczna – wysyła gońca do najbliższej jednostki PSP lub OSP albo do zespołu ratownictwa medycznego. Gdy droga nie jest bezpieczna, nikogo nie wysyła i używa PMR446 (procedura zastępcza).

Przebieg działania

1. Przygotowanie (przed kryzysem): zapisać w stacji dokładny adres i wejście schronienia oraz kartę zaufanego odbiorcy z tożsamością główną i zapasową oraz liczbę stacji w sieci; wyeksportować kartę stacji i przekazać ją do stanowiska odbiorczego (model zaufania). Wykonać TEST z ćwiczebnego kompletu ogniw albo ze źródła 12 V; kryzysowy komplet ogniw Li-FeS2 pozostaje zamknięty przy stacji. Antenę zewnętrzną z przewodem, odgromnikiem i przepustem zamontować na stałe w miejscu wskazanym po próbie zasięgu. Montaż wykonuje firma lub osoba z uprawnieniami do prac na wysokości, a odgromnik łączy z uziemieniem elektryk z uprawnieniami. Potrzebna jest pisemna zgoda zarządcy. Przepust w budowli ochronnej uzgadnia się z zarządcą i komendą powiatową PSP, w obiekcie zabytkowym potrzebna jest zgoda konserwatora, a potrzebę zgłoszenia budowlanego sprawdza się we właściwym urzędzie. Przewodu nie prowadzić przez drzwi hermetyczne, gazoszczelne ani przeciwpożarowe. W piwnicy lub garażu podziemnym umieścić stację na kondygnacji naziemnej albo zastosować dłuższy przewód o małym tłumieniu z nowym bilansem łącza. Wyznaczyć opiekuna i zastępców i przeszkolić ich przed objęciem funkcji. Dla poziomów 2–3 sprawdzić laptop i router dostępne na miejscu. Przygotować kartę obsługi, instrukcję, formularze papierowe i plakat strony (poziom 3).
2. Uruchomienie: włączyć stację podłączoną do zamontowanej anteny; wystawienie anteny przez okno jest procedurą zapasową. Po „RADIO WŁĄCZONE” (do 1 min) potwierdzić adres na ekranie. Od tej chwili stacja przekazuje ruch innych stacji. Stacja planuje TEST z losowym opóźnieniem („TEST ZAPLANOWANY ZA OKOŁO [mm] MIN – NIE WYŁĄCZAJ. WSTECZ = ANULUJ”), aby wiele stacji włączonych naraz nie zajęło kanału. Okno losowania rośnie z liczbą stacji w sieci (≥50 s na stację; 0–15 min wystarcza tylko w małej sieci). Kolejność uruchamiania wskazuje plan sieci. Stanowisko odbiorcze może komunikatem BULLETIN poprosić o wstrzymanie TEST; stacja nie wykonuje komunikatów automatycznie, więc TEST wstrzymuje opiekun (TEST → WSTRZYMAJ). „ODBIORCA ZAPISAŁ” (potwierdzenie RECEIVED, wysyłane automatycznie przez aplikację stanowiska po zapisie) potwierdza zapis na stanowisku, a „ODBIORCA PRZECZYTAŁ” (wiadomość STATUS od dyżurnego) – obecność dyżurnego. Dyżurny potwierdza, że adres i wejście są zrozumiałe. Ekran pokazuje czas od ostatniego kontaktu z odbiorcą („OSTATNI KONTAKT Z ODBIORCĄ: [czas] TEMU”, na ekranie głównym w skrócie); brak świeżego kontaktu nie jest awarią. Radio rusza niezależnie od wyboru języka i obsługi przycisków, więc przekaźnik bez opiekuna pracuje także po restarcie. Laptop, router i stronę dołącza się później, bez przerywania pracy stacji.
3. Przyjęcie potrzeby: opiekun wybiera przyciskami kategorię, liczbę osób i pilność; na poziomie 3 mieszkaniec może też wypełnić formularz, który trafia do kolejki opiekuna. Opiekun sprawdza je, łączy powtarzalne potrzeby, ustala pilność i dopiero wtedy wysyła zgłoszenie radiem. Stacja pokazuje „ZAPISANE W STACJI – CZEKA NA WYSŁANIE” dopiero po trwałym zapisie. Brak trasy pozostawia zgłoszenie w kolejce. Gdy potwierdzenie nie nadchodzi, stacja po czasie zależnym od pilności (2 → 15 min, 1 → 1 h, 0 → 6 h) wyświetla alarm „BRAK POTWIERDZENIA OD [n] MIN – GONIEC Z FORMULARZEM, JEŚLI DROGA BEZPIECZNA”. Przy pilności 2 stacja daje drugi alarm, gdy w ciągu 30 min po „odbiorca zapisał” nie nadejdzie „odbiorca przeczytał”. Alarmów krytycznych (brak potwierdzenia, niski stan ogniw, cisza) nie da się wyłączyć ani ukryć. Przycisk OK gasi dźwięk alarmu do następnego zdarzenia; napis i dioda zostają, bo cisza radiowa lub brak odbiorcy mogą trwać dni, a ciągły dźwięk w schronieniu skłaniałby do wyjęcia ogniw. Wyciszenie zwykłego sygnału ekran pokazuje stale („DŹWIĘK WYCISZONY”).
4. Przyjęcie u odbiorcy: Stanowisko odbiorcze zapisuje zgłoszenie i odsyła RECEIVED. Dyżurny oddzielnie potwierdza odczyt oraz stan: pomoc skierowana (po potwierdzeniu skierowania przez podmiot dysponujący siłami), przekazane dalej, odbiorca nie może teraz pomóc (zawsze z odpowiedzią REPLY) albo zamknięte. Opiekun przekazuje informację także osobom bez telefonu.
5. Utrzymanie: obserwować na ekranie wiek kolejki, ostatni kontakt z odbiorcą i stan energii („OGNIWA: OKOŁO [x] H PRACY”). Podłączyć źródło 12 V, gdy jest dostępne; ogniwa AA pozostają rezerwą. Ogniwa wymienia się po „WYMIEŃ OGNIWA W CIĄGU 1 H”, a wyjmuje dopiero po „MOŻNA WYJĄĆ OGNIWA”. Na poziomie 3 (po pilotażu) ładować lub wymieniać kupioną stację zasilania według jej instrukcji, zanim się rozładuje.
6. Przekazanie dyżuru: otworzyć STAN → „PRZEKAZANIE ZMIANY”, gdzie widać otwarte i niepotwierdzone zgłoszenia, nieprzeczytane wiadomości, stan energii, ciszy i wyciszenia; przekazać ostatnie odpowiedzi, dostępne źródła, awarie i uzgodniony kanał zastępczy; wpisać przekazanie zmiany do papierowego dziennika. Nie kasować niepotwierdzonych zgłoszeń.
7. Zamknięcie zdarzenia: po odwołaniu stanu kryzysowego operacja ZAMKNIJ ZDARZENIE eksportuje zaszyfrowane archiwum dla administratora danych (kluczem publicznym z D13). Następnie usuwa na laptopie zgłoszenia, tokeny, eksporty i dzienniki z danymi, na stacji kolejkę i skrzynkę, a na stanowisku odbiorczym treści zgłoszeń. Tożsamości i klucze odbioru zostają, więc sieć pozostaje gotowa do następnego użycia. Po zamknięciu stację przygotowuje się jak przed kryzysem, z nowym kompletem ćwiczebnym, jeśli zużyto ogniwa.

Zachowanie w scenariuszach awarii

Miejsce w systemie ochrony ludności

Według ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej terytorialnym organem ochrony ludności w gminie jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz.U. 2024 poz. 1907 ze zm.). Ochotnicze straże pożarne są podmiotami ochrony ludności (art. 17 ust. 1 pkt 3), czyli wykonują jej zadania, i zwykle nie pełnią całodobowego dyżuru.

Stanowisko odbiorcze wyznacza wójt (burmistrz, prezydent miasta). Typowym odbiorcą będzie prawdopodobnie jednostka ochotniczej straży pożarnej (OSP). Jednostki OSP są w niemal każdej gminie, a wiele z nich (zwłaszcza w KSRG) ma łączność ze stanowiskiem kierowania PSP i ludzi znających teren. Ponieważ OSP zwykle nie pełni całodobowego dyżuru, porozumienie z wójtem określa grafik dyżurów na czas kryzysu i sposób przekazywania zgłoszeń dalej.

Odbiorcą może być też gminne centrum zarządzania kryzysowego (fakultatywne, art. 20 ust. 2 ustawy o zarządzaniu kryzysowym) albo stanowisko gminnego zespołu zarządzania kryzysowego w urzędzie (art. 19 ust. 4), które i tak zapewnia całodobowy dyżur w sytuacji kryzysowej (art. 20 ust. 1 pkt 1).

Sieć, miejsca stacji i odbiorcę wpisuje się do gminnego planu zarządzania kryzysowego, w którym organ ochrony ludności uwzględnia jej elementy (art. 38 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej). Od 4 lipca 2026 r. są to gminny plan zarządzania ryzykiem i gminny plan reagowania kryzysowego; dotychczasowe plany obowiązują do zatwierdzenia nowych. WICI nie tworzy równoległego obiegu poleceń. Źródła.

Odbiorca WICI działa w strukturze zarządzania kryzysowego gminy (ustawa z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, t.j. Dz.U. 2026 poz. 574 ze zm., art. 19–20): wójt, gminny zespół zarządzania kryzysowego i – jeśli utworzono – gminne centrum zarządzania kryzysowego. Dyżurny przekazuje zgłoszenia służbom zdolnym do pomocy (PSP, OSP, PRM, Policja, służby komunalne) według gminnego planu zarządzania kryzysowego; nie „zleca” im działań. Sprawy przekraczające możliwości gminy idą do powiatowego centrum zarządzania kryzysowego i stanowiska kierowania komendanta powiatowego PSP – ich własnymi środkami łączności, nie przez WICI.

„Schronienie” oznacza obiekt, w którym gromadzi się ludność: obiekt zbiorowej ochrony, czyli budowlę ochronną o statusie schronu lub ukrycia (art. 83) albo miejsce doraźnego schronienia (art. 84), albo miejsce wskazane w gminnym planie zarządzania kryzysowego (punkt ewakuacyjny, miejsce tymczasowego zakwaterowania, punkt informacyjno-pomocowy lub ogrzewalnia podczas długotrwałej awarii zasilania). Lokalizacje stacji uzgadnia się z Centralną Ewidencją Obiektów Zbiorowej Ochrony prowadzoną przez Komendanta Głównego PSP, do której dane wprowadzają m.in. wójt i komendant powiatowy (miejski) PSP (art. 108–109), oraz z gminnym planem zarządzania kryzysowego; WICI nie wyznacza ani nie klasyfikuje obiektów.

Ostrzeżenia i komunikaty dla ludności przekazują przede wszystkim syreny, Alert RCB i radio publiczne. WICI służy głównie zgłoszeniom ze schronienia. Komunikat BULLETIN nie zastępuje komunikatów oficjalnych. Jeśli się z nimi nie zgadza, dyżurny podaje źródło i czas. Każdy BULLETIN ma na ekranie stopkę „NAKAZ WYJŚCIA LUB EWAKUACJI? POTWIERDŹ W RADIU PUBLICZNYM LUB U GOŃCA”. Zestaw zawiera odbiornik bateryjny lub z korbką, odbierający FM i fale długie 225 kHz (Polskie Radio Program 1), a w miarę możliwości także DAB+. Alert RCB i aplikacja RSO wymagają sieci komórkowej lub internetu, więc podczas awarii sieci schronienie ich nie odbierze.

W stanie wojennym i wyjątkowym można nakazać wyłączenie urządzeń łączności albo złożenie radiowych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych do depozytu (art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o stanie wojennym, t.j. Dz.U. 2025 poz. 504 ze zm.; art. 21 pkt 6 ustawy o stanie wyjątkowym, t.j. Dz.U. 2017 poz. 1928). Niezastosowanie się do nakazu jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny (odpowiednio art. 33 ust. 1 pkt 12 i art. 23 ust. 1 pkt 16). Status sieci WICI w stanie klęski żywiołowej, wyjątkowym i wojennym uzgadnia się z gminą przed wdrożeniem (D12). Na pilotaż wystarcza zgoda gminy i uzgodnienie ćwiczenia.

Polecenie ciszy radiowej wydaje wójt (od wprowadzenia stanu wojennego i w czasie wojny jako organ obrony cywilnej, art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej) na podstawie decyzji wojewody lub organów wojskowych albo wynika ono z nakazu wydanego w stanie nadzwyczajnym. Do schronień przekazuje je stanowisko odbiorcze komunikatem BULLETIN i gońcem; ciszę odwołuje ten sam organ.

Wyjątek dla pojedynczego zgłoszenia dotyczy wyłącznie ciszy operacyjnej ustawionej z panelu laptopa (poziom 2), gdy polecenie wprost go dopuszcza; ciszy włączonej przełącznikiem CISZA na stacji wyjątek nie obejmuje. Wyjątek dotyczy tylko nadania własnej stacji: dociera do stanowiska odbiorczego wyłącznie wtedy, gdy przekaźniki na drodze nie są w ciszy.

Nie dotyczy też zakazu używania urządzeń nadawczych w stanie wojennym lub wyjątkowym – wtedy podstawową procedurą jest goniec. Opiekun zapisuje wyjątek w papierowym dzienniku, a stacja w swoim dzienniku zdarzeń.

Ochrona danych nie może zatrzymać pracy stacji. Administratorem danych jest co do zasady gmina (wójt). Podstawą przetwarzania jest art. 6 ust. 1 lit. e RODO w związku z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz ustawą o zarządzaniu kryzysowym, a dla danych o zdrowiu art. 9 ust. 2 lit. g. Art. 6 ust. 1 lit. d (żywotne interesy, motyw 46) jest tylko podstawą pomocniczą. Jeśli stanowisko odbiorcze prowadzi jednostka OSP lub inny podmiot, gmina zawiera z nim umowę powierzenia (art. 28). Przed wdrożeniem potrzebne są: udział inspektora ochrony danych, wpis do rejestru czynności przetwarzania (art. 30) oraz ocena skutków dla ochrony danych (art. 35) (D13).

Obowiązek informacyjny spełnia plakat przy stacji i odnośnik „Informacja o danych” pod formularzem – bez okien i bez zgód. Podczas zdarzenia mieszkaniec nie wyraża zgód, nie zakłada konta i nie czyta regulaminu. Ograniczony zakres danych jest wbudowany w formularz, a panel ostrzega „nie wpisuj nazwisk”.

Stacja przechowuje tylko treść zgłoszenia w formacie SA1 (zwięzłym formacie zgłoszenia WICI). Laptop przechowuje SA1 ze skrótem tokenu i czasem, bez adresu IP, adresu MAC, numeru telefonu i nazwiska. Mimo to opis lub kategoria 0–1 przy małej liczbie osób mogą być danymi o zdrowiu. Dyżurny nie wpisuje nazwisk ani informacji o zdrowiu do REPLY i BULLETIN. Dane po zdarzeniu usuwa operacja ZAMKNIJ ZDARZENIE.

Sieć i odbiorca zastępczy

Pilotaż zaczyna się bez własnego sprzętu. Pierwszym krokiem jest ćwiczenie przy stole z gminą i odbiorcą (D07): karta, goniec, formularz papierowy i PMR446. Równolegle trwa etap 0, czyli pomiar tłumienia tras (planowanie sieci). Dopiero potem w teren wychodzą stacje pilotażowe: 6–8 stacji jednej rodziny (gotowa płytka ESP32-S3 z układem SX1262, LoRa SF7), 3 miejsca (A, B, stanowisko) i zapas, przez co najmniej 3 miesiące z zimą. W schronieniach pilotaż obejmuje tylko poziom 1. Poziomy 2–3 (laptop, router, strona mieszkańca) dochodzą po pilotażu. Kolejność prac podaje rozdział 08.

Pierwsza próba obejmuje schronienie A, przekaźnik B i stanowisko odbiorcze. Przebieg A–B–stanowisko trzeba wymusić, odcinając bezpośrednie połączenie A–stanowisko. Zasięg między sąsiadami nie dowodzi zasięgu do stanowiska odbiorczego. Każda włączona stacja jest przekaźnikiem.

Osobny przekaźnik to ta sama stacja poziomu 1 na ogniwach lub źródle 12 V, bez laptopa i opiekuna przy przyciskach, więc można ją umieścić wysoko: na dachu, wyższym piętrze lub w budynku dominującym nad okolicą.

Stacja będąca jedynym przekaźnikiem jest pojedynczym punktem awarii sieci i ma pierwszeństwo w zasilaniu. Przekaźnik umieszcza się tam, dokąd obsługa dotrze bezpiecznie także podczas alarmu i godziny policyjnej, albo zapewnia mu się dłuższą autonomię energii. Wymiana akumulatora nie usprawiedliwia wyjścia pod ostrzał. Wariant „przekaźnik stały”, pracujący stale z zasilacza buforowego z akumulatorem, nie wymaga wizyty przy uruchomieniu sieci; wybór między przekaźnikiem stałym a przechowywanym rozstrzyga D06 (08).

Stanowisko odbiorcze nie steruje trasowaniem w sieci, jest tylko punktem świadczenia usługi. Jego utrata nie musi wyłączyć transportu, ale może pozbawić zgłoszenia odbiorcy, który może pomóc. Drugi odbiorca wymaga uzgodnionej odpowiedzialności i kluczy. Automatyczne przejęcie tej samej bazy lub tożsamości przez drugiego odbiorcę nie jest częścią wariantu bazowego.

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Tożsamość zapasowa należy do tego samego stanowiska odbiorczego: po przejęciu komputera stanowisko pracuje dalej na komputerze zapasowym z innym kluczem i adresem, a opiekun przełącza stację usługą KLUCZ ZAPASOWY na polecenie słowne lub gońca. To jest część wydania 0.5 i nie zmienia odpowiedzialności za zgłoszenia. Odbiorca zastępczy to inne stanowisko, które przejmuje odpowiedzialność, np. sąsiedniej gminy. Wydanie 0.5 go nie obsługuje: stacja nie ma jego karty.

Propozycja na przyszłą wersję (poza wydaniem 0.5): ręczny wybór odbiorcy zastępczego przez opiekuna, po potwierdzeniu dyżuru. Format SA1 nie definiuje przekazania odpowiedzialności między dwoma stanowiskami odbiorczymi. Przed dodaniem tej funkcji trzeba rozstrzygnąć, kto prowadzi zgłoszenie, jak zachować identyfikator i jak uniknąć podwójnego wysłania pomocy. Do tego czasu obowiązuje uzgodniona procedura głosowa lub pisemna z odczytaniem krótkiego numeru zgłoszenia, który pokazuje ekran stacji.

Kanałem zastępczym jest przede wszystkim para radiotelefonów PMR446 w zestawie – tania łączność głosowa bez pozwolenia. Kanał, podton i godziny nasłuchu stanowiska odbiorczego ustala plan sieci. Zasięg w zabudowie wynosi zwykle kilkaset metrów, więc PMR446 służy do kontaktu z gońcem lub sąsiednim punktem, a do stanowiska odbiorczego tylko po potwierdzeniu zasięgu. Kolejne kanały to porozumienie z lokalnymi krótkofalowcami o utrzymaniu technicznym i zapasowej łączności głosowej oraz łącze satelitarne na stanowisku odbiorczym do kontaktu w górę, z powiatem. Żaden z tych kanałów nie przenosi zgłoszeń SA1.

Pojemność podaje się w zgłoszeniach na godzinę. Limit dotyczy całej sieci, a nie pojedynczego przekaźnika: wyznacza go najbardziej obciążony węzeł, zwykle stacja stanowiska i przekaźnik obok niej. W modelu bez strat dla LoRa SF7 stanowisko obsłuży ok. 164 zgłoszenia/h (z RECEIVED i dwoma STATUS), a przekaźnik przed stanowiskiem ok. 95/h (w wariancie zapasowym P1: 121/h i 68/h). Dodanie przekaźników nie zwiększa tego limitu; zwiększa go tylko drugi odbiorca albo podział sieci.

BULLETIN wysyła się osobno do każdej stacji (w modelu LoRa SF7 50 stacji ≈ 8,5 min pracy nadajnika stanowiska z obowiązkową ciszą, P1 ≈ 11,9 min; tyle trwa też rozesłanie polecenia ciszy). Pojemność rzeczywistej sieci jest do wyznaczenia w T5 (05). Plan sieci ustala kolejność uruchamiania stacji, a stanowisko odbiorcze może komunikatem BULLETIN poprosić opiekunów o wstrzymanie TEST.

Planowanie sieci

1. Mapa: zaznaczyć stanowisko odbiorcze, schronienia i kandydatów na przekaźniki (wieże, remizy, szkoły, budynki dominujące). Na terenach wiejskich obiekty bywają oddalone o 3–8 km. Kandydatów warto porównać z miejscami istniejących przekaźników MeshCore i Meshtastic: ich operatorzy znają dostęp do dachów i masztów oraz zasilanie z paneli i akumulatorów (rozdział 03).
2. Pomiar tłumienia tras przed zakupem: wykonać gotowymi urządzeniami 868 MHz z deklaracją zgodności UE i znaną mocą. Pomiar wskazuje miejsca anten, ale nie dowodzi działania radia stacji. Tłumienie trasy prawie nie zależy od profilu LoRa, więc RSSI i SNR zmierzone płytkami z oprogramowaniem MeshCore lub Meshtastic albo podane przez operatorów istniejących węzłów można przeliczyć na profil WICI, jeśli znana jest moc nadawania i zysk anten. To etap 0 pilotażu: tymi samymi gotowymi urządzeniami mierzy się też LoRa SF7 (profil pilotażu, D10) i SF8 (tylko porównanie zasięgu). Nie wymaga własnego sprzętu, jest tani i rozstrzyga ustalenie F11 (ujemny zapas łącza przy niskich antenach).
3. Najwyżej 2 przeskoki do stanowiska odbiorczego, dopóki T5 nie sprawdzi dłuższych łańcuchów.
4. Zastępstwo: każdy przekaźnik, który jest jedyną drogą, ma zastępstwo albo ustaloną trasę gońca.

Karta, instrukcja i ćwiczenie

Przy stacji leży karta obsługi: jedna kartka A4 zadrukowana dwustronnie, bez nazw protokołu. Strona 1 prowadzi od podłączenia anteny i ogniw przez „RADIO WŁĄCZONE”, kontrolę adresu i TEST do „ODBIORCA ZAPISAŁ” i „ODBIORCA PRZECZYTAŁ”; brak potwierdzenia przez 30 min odsyła do gońca z formularzem. Strona 2 opisuje zgłoszenie krok po kroku, zagrożenie życia, ciszę radiową, wymianę ogniw, komunikat o ewakuacji i ZNISZCZ DANE. Wersje ukraińska i angielska biorą cytaty z ekranu, menu i kategorie z kolumn UK i EN tabeli tekstów ekranu; odpowiedzi od odbiorcy przychodzą po polsku. Osoby niewidome zgłaszają przez opiekuna.

Dyżurny stanowiska odbiorczego ma osobną instrukcję dyżurnego: początek dyżuru, decyzje i stany, TEST, komunikaty, zaufanie i kwarantanna, cisza radiowa, przekazanie zmiany i awarie stanowiska.

Pozostałe tematy należą do instrukcji opiekuna, a nie na kartę: adres i wejście, dla poziomu 3 Wi-Fi i adres strony (plakat dla sprawdzonego routera zestawu, w innym razie kod QR z ekranu laptopa), odbiorca i zastępstwo, pełne znaczenie stanów zgłoszenia, kolejność podłączenia i wymiany źródeł, sposób zgłoszenia bez telefonu, przekazanie zmiany, ZAMKNIJ ZDARZENIE, miejsce gaśnicy i czujnika CO oraz zakaz uruchamiania silników i agregatów w schronieniu, w garażu i przy wlotach powietrza (tlenek węgla). Klucze prywatne i dane mieszkańców nie należą ani na kartę, ani do instrukcji.

Stacja jest przechowywana w obiekcie, w zamkniętej skrzynce, z kluczem u zarządcy i opiekuna; zapas jest w magazynie organizatora sieci. Kryzysowy komplet ogniw Li-FeS2 pozostaje zamknięty. TEST i przeglądy wykonuje się z kompletu ćwiczebnego albo ze źródła 12 V. Komplet kryzysowy wymienia się w dacie ważności z opakowania, nie rzadziej niż co 10 lat, a ćwiczebny – gdy napięcie spadnie poniżej progu z instrukcji. Jeśli obiekt nie zapewnia suchego miejsca w 5–30 °C, stacja jest w magazynie organizatora sieci, a plan sieci wskazuje, kto i w jakim czasie ją dostarcza.

Co kwartał opiekun wykonuje przegląd podstawowy: uruchomienie, TEST z kompletu ćwiczebnego, kontrolę stanu obu kompletów ogniw, plomby, karty i kopert z hasłami. Raz w roku osoba kompetentna (serwis, krótkofalowiec lub wyznaczony pracownik) wykonuje przegląd techniczny; pomiar i korektę częstotliwości TCXO (generatora kwarcowego z kompensacją temperatury) przyrządem o dokładności ≤0,1 ppm wykonuje producent lub serwis, a stacje dowozi się wtedy do jednego miejsca. Aktualizację oprogramowania (podpisany obraz przez USB z laptopa) wykonuje się tylko przy przeglądzie technicznym, po TEST na jednej stacji. Wynik wpisuje się do ewidencji sprzętu gminy, a po każdym ćwiczeniu i użyciu sieci także listę usterek i poprawek karty. Do oceny pozostaje tania samokontrola: ekran pokazywałby odchyłkę częstotliwości oszacowaną z odebranych ramek.

Minimalny program ćwiczeń to TEST z każdej stacji raz w miesiącu w ustalonym, rozłożonym w czasie oknie oraz ćwiczenie całej sieci ze stanowiskiem odbiorczym i gońcem raz w roku, w ramach ćwiczeń zarządzania kryzysowego. Szkolenia trwają: dla opiekuna i zastępcy 3 h oraz kurs pierwszej pomocy (ok. 8 h), dla dyżurnego 4 h i ćwiczenie T8, dla osoby utrzymującej system 8 h; coroczne odświeżenie zajmuje 2 h. Przed pilotażem opiekun i zastępcy osobno uruchamiają stację z przygotowanego zestawu, wysyłają TEST i zgłoszenie przyciskami, odłączają antenę, wymieniają ogniwa, podłączają źródło 12 V i wyjaśniają status oczekującego zgłoszenia. Dołączenie laptopa i routera (poziomy 2–3) ćwiczy się osobno, po pilotażu. Ćwiczenie powtarza się po zmianie wydania, routera, miejsca anteny lub odbiorcy. Kryteria zaliczenia obsługi podają T1 i T8.

Procedurą zastępczą jest goniec z formularzem papierowym, zwykła łączność głosowa lub PMR446. Goniec wychodzi tylko bezpieczną drogą; ocenia to opiekun, a tekst alarmu na ekranie nie jest poleceniem wyjścia. Nie wychodzi przy pożarze, zalaniu, zawaleniu, skażeniu, ostrzale, ogłoszonym alarmie powietrznym ani przy zakazie wychodzenia. Gdy wyjście jest niemożliwe, zgłoszenie zostaje w kolejce radiowej, opiekun wywołuje odbiorcę albo sąsiednie schronienie przez PMR446, zapisuje powód w dzienniku i ponownie ocenia drogę (instrukcja opiekuna).

Formularz zawiera godzinę, stację WICI-______, numer zgłoszenia, kategorię (piktogramy), liczbę osób, pilność (trzy pola), adres i wejście, opis oraz kto wysłał; wypełnia się go w dwóch egzemplarzach. Goniec ma upoważnienie wójta, ważne także podczas godziny policyjnej; trasę i punkt przekazania wskazuje plan sieci. Przy zagłuszaniu pasma, ciszy radiowej lub zakazie nadawania goniec staje się procedurą podstawową. Procedurę z gońcem ćwiczy się razem ze stacją. Automatyczny transport plików przez pamięć USB nie jest zaimplementowaną funkcją WICI.